19.09.2020 - Kars İş Dünyası
REKLAM ALANI
Kars İş Dünyası

Kars’ın Ekonomisi

Rakamlar Kars Ekonomisi
  • Kars ekonomisi daha çok tarım sektörü özelinde hayvancılığa dayalı bir yapıdadır. İlimizdeki mevcut sanayi yapısı da hammaddesini önemli oranda tarım sektöründen sağlamaktadır. Son yıllarda hayvansal ürünleri işleyen sanayi ciddi bir gelişim göstermektedir. Kars balı, kaşar peyniri ve ülkedeki üretimin neredeyse tamamını ilimizin gerçekleştirdiği gravyer peyniri; Kars’ın ülke çapında talep edilen en önemli ticari ürünleridir. Ülke içi pazara yönelik canlı hayvan ihracı da il ekonomisinin temel taşlarından biridir. Öte yandan bitkisel üretim, coğrafi yapıya bağlı olarak iki parçalı bir özellik gösterir. Kars’ın kuzey bölgelerinde yükseltinin fazla olması ve toprak yapısı, bu alanların daha çok tahıl tarımı için kullanılmasına neden olurken; güney bölgelerindeki düşük rakım, toprak yapısı ve sulama olanakları da bağ-bahçe tarımına imkân sağlamaktadır.
  • Toplam tarım alanı (2018): 2.091.607 dekar (Çayır ve mera alanları hariç)    
  • Kars’ta geniş mera ve çayırların varlığı, ülkemizde tarım sektörünün en büyük alt sektörü konumundaki hayvancılığı ilimizde en önemli sektör haline getirmiştir. Bu paralelde 2017 verilerine göre istihdamın yarıdan fazlası tarım sektöründe bulunmaktadır.
Rakamlar Kars Ekonomisi 1
  • Kars ekonomisinde, hizmetler sektörü ekonomi (sektörler toplamları) içinde %55 ile en büyük paya sahiptir.
Rakamlar Kars Ekonomisi 2
  • İlimizde son yıllarda özellikle turizm sektöründe de ciddi bir hareketlilik yaşanmaktadır.
  • Geçmişte Tarihi İpek Yolu’nun en hareketli geçiş güzergâhlarından biri üzerinde bulunan ilimiz Kars; bugünlerde Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demiryolu, Kars Lojistik Merkezi ve Aktaş Sınır Kapısı projeleri ile birlikte Avrupa ve Çin ticaret yolundaki kültür ve ticaret merkezi olma özelliğini tekrar kazanmakta ve Kuzeydoğu Anadolu’nun yeni ekonomik çekim merkezi haline gelmektedir. Bu bağlamda Kars, yapılacak yeni yatırımlarla özellikle sanayi ve hizmetler sektörlerinin ekonomi ve istihdam içindeki paylarını artırmayı ve turizm ve ticaret faaliyetlerinden elde edilen geliri yükseltmeyi hedeflemektedir.
  • İthalat: 10.378.000 $ (2018), İhracat: 208.000 $ (2018). 
  • Kars Gümrük Müdürlüğü’nden 2018’de 1 milyon $’lık ihracat, 3,6 milyon $’lık da ithalat gerçekleştirildi.
  • Kamu yatırımları (2018): 103 milyon TL
Rakamlar Kars Ekonomisi 2
  • Kurumlar/Gelir vergisi mükellef sayıları (2018): 818/3.361
  • 2018’de ilimizde yeni 52 şirket (toplam 17 milyon 590 bin TL sermayeli), 1 kooperatif ve 58 gerçek kişi tic. işl. kuruldu. 
  • 2016 verilerine göre 248 milyon TL il içi ticaret hacmine sahip Kars, ürettiği mal ve hizmetleri yurtdışından daha çok yurtiçinde satmaktadır. Kars en çok malı ve hizmeti İstanbul’a satarken (170,8 milyon TL) yine en çok mal ve hizmeti de İstanbul’dan almaktadır (545,6 milyon TL). 
Rakamlar Kars Ekonomisi 3
  • 2017 verilerine göre Kars’ta 205 imalat işyeri bulunmaktadır. İmalat işyeri sayısında gıda ürünlerinin imalatı ilk sıradadır.
Rakamlar Kars Ekonomisi 5
  • İnek sütü üretimi (2018): 508 bin ton (Ülke toplamı 20 milyon 37 bin ton)
  • Büyükbaş (sığır ve manda) hayvan sayısı (2018): 450 bin (Ülke toplamı 17 milyon 221 bin)
  • Küçükbaş (koyun ve keçi) hayvan sayısı (2018): 457 bin (Ülke toplamı 46 milyon 117 bin)
  • Kaz sayısı (2018): 274 bin (Ülke toplamı 1 milyon 80 bin, Kars kaz sayısında Türkiye’de 1. sıradadır)
  • Bal üretimi (2018): 1.294 bin kg (Ülke toplamı 107 milyon 920 bin kg)
Rakamlar Kars Ekonomisi 6
  • Kars’ta 2018’de en çok üretilen bitkisel ürün 462 bin ton ile yeşil ottur.
Rakamlar Kars Ekonomisi
  • Avlanan kerevit (tatlı su ıstakozu) miktarı-Çıldır Gölü (2017): 54 ton
  • İlimizde kamuya ait en büyük sanayi tesisi, Kars Şeker Fabrikası’dır. 1993’te kurulan fabrika, kamu iktisadi teşekkülü niteliğindeki Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’nin (Türkşeker) bünyesinde faaliyetlerine devam etmektedir. 183 çalışana ve günlük 1.517 ton işleme kapasitesine sahip Kars Şeker Fabrikası, 2017/2018 kampanya döneminde 74.700 ton şeker pancarı işlemiş ve 10.400 ton kristal şeker, 3.106 ton melas, 28.307 ton yaş küspe üretmiştir. Kars’ta aynı dönemde 18 köyde, 20.464 dekarlık alanda, 610 çiftçi şeker pancarı ekimi yapmıştır.
Rakamlar Kars Ekonomisi 8
  • İlimizde özel sektöre ait en büyük sanayi tesisi ise Kars Çimento Fabrikası’dır. 1969 yılı Ağustos ayında bir kamu iktisadi kuruluşu olarak temelleri atılan Kars Çimento Fabrikası, Haziran 1976’da işletmeye açılmış ve aynı yıl klinker ve çimento üretimine başlamıştır. Çimentaş Şirketler Topluluğu, Haziran 1996’da Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’ndan satın aldığı Kars Çimento Fabrikası’nda faaliyetlerini sürdürmektedir. Kars Çimento San. ve Tic. A.Ş. Kars’a 10 kilometre mesafede, Bozkale Köyü Mevkii’nde bulunmaktadır. 475.844 m² alanda bulunan tesis; yılda 435.000 ton klinker kapasitesi ve 596.000 ton çimento üretim kapasitesine sahiptir.
Rakamlar Kars Ekonomisi 9
  • Yatırım Teşvik Sisteminde en avantajlı 6. Bölgede bulunan Kars’ta teşvik sistemi dahilinde son 10 yılda 105 teşvik belgesi düzenlendi.
Rakamlar Kars Ekonomisi 10
Rakamlar Kars Ekonomisi 11
  • Kars’ın da içinde yer aldığı TRA2 bölgesinde 2018’de işsizlik oranı %5,5 (TR’de %11,2), işgücüne katılma oranı %53,5 (TR’de %58,5) ve istihdam oranı %50,6 (TR’de %52) olarak gerçekleşti (15 ve daha yukarı yaştakilerde). 2018 verilerine göre ilimizde istihdam edilenlerin çoğunu sigortalı ücretli çalışanlar oluşturmaktadır.
Rakamlar Kars Ekonomisi 12
  • TRA2 bölgesinde 2018’de yıllık enflasyon oranı %23,53 oldu (TR’de %20,3).
  • TOBB’un 2019-Nisan verilerine göre Kars’ta mevcut sanayi işletmeleri arasında 90 işletme 101 adet sanayi kapasite raporuna sahip olmakla birlikte bu işletmelerde toplam 1.619 kişi çalışmaktadır.
Rakamlar Kars Ekonomisi 13
  • İlimizde sanayi kapasite raporlarında en çok kodlanan ürün kaşar peyniridir.
Rakamlar Kars Ekonomisi 13
  • Kars’ta sektörel banka kredileri en fazla ziraat ve balıkçılık faaliyetlerine kullandırılmaktadır.
Rakamlar Kars Ekonomisi 15
Rakamlar Kars Ekonomisi 16
  • Kars’ta kişi başına GSYİH, ülke ortalamasının yaklaşık yarısı kadardır.
Rakamlar Kars Ekonomisi 17
  • Kars’ta kişi başına gelir, gelirleri düşen bölgedeki diğer birçok ile göre özellikle artan turizm faaliyetlerinin etkisiyle 2013’ten sonra daha stabil bir seyir izlemektedir. 
Rakamlar Kars Ekonomisi 18